Eğitim Politikaları Araştırma Merkezi (EPAM) bünyesinde hazırlanan ve Türkiye’de eğitim teknolojileri alanında yapılan teorik ve uygulamalı çalışmalara katkı sunmayı hedefleyen Eğitim Teknolojileri Araştırma Projesi (ETAP), 9 Haziran 2023 Cuma tarihinde düzenlediğimiz tanıtım programıyla kamuoyuna sunduk.

Dr. Kurtuluş Öztürk’ün moderatörlüğünde gerçekleşen tanıtım programında Dr. Selim Tiryakiol, Eğitim Teknolojisi Araştırma Projesi’ni (ETAP) anlattı:

“ETAP, uzun soluklu ve çok çıktılı bir proje. Teknoloji eğitimin vazgeçilmez bir parçası haline geldi. Ancak biz çoğunlukla teknolojiyi çocuklara indeksli inceliyor, öğretmenler gözünden hiç bakmıyoruz. Bu projede öğretmenlerin gözünden eğitim teknolojilerini inceliyoruz.”

Dr. Selim Tiryakiol, projenin bulgularınız şu cümlelerle özetledi: “Branşlar göz önüne alındığında eğitim teknolojilerini en çok sınıf öğretmenlerinin kullandığını görüyoruz. Donanımlar arasında en çok akıllı telefon kullanan öğretmenlerin uygulamalar arasından içerik ve iletişim uygulamalarını tercih ederken üretim uygulamalarını kullanmamakta. Öğretmenlere eğitim teknolojileri kullanımı engelleyen durumlar ise altyapı sorunu, müfredat ağırlığı ve zaman sorunu.”

Proje kapsamında Türkiye’de eğitimde dijital dönüşüm sürecinin kavramsal, sosyal, kültürel, psikolojik, ekonomi ve etik açıdan anlaşılmasına yönelik kuramsal bir çalışma sonucu Eğitim Teknolojisi Kavram Sözlüğü’nü hazırladık. Ayrıca eğitim teknolojisi alanını, alışık olmadığımız bir yaklaşımla, felsefe, sosyoloji, antropoloji, psikoloji, ekonomi ve iletişim perspektiflerinden ele alan disiplinlerarası bir yaklaşım denemesi olan Teknoloji ve Eğitim: Sosyal Bilimler Perspektifinden Yaklaşımlar isimli bir el kitabı yayınladık.

Projenin ana bileşenini ise Öğretmenlerin Eğitim Teknolojileri Kullanımı: Altyapı, Yeterlikler ve Sorunlar başlıklı araştırma raporu oluşturuyor. Rapor, İstanbul’da 1028 öğretmen ile gerçekleştirilen saha araştırmasının verilerine dayanarak eğitimcilerin teknoloji kullanım alışkanlıkları ve yeterlikleri, teknolojinin eğitimcilerin hayatında neye tekabül ettiği ve eğitimde ne tür katkılarının olduğu literatürdeki arka planı göz önünde bulundurularak ele alıyor.

Rapordan Öne Çıkan Başlıklar

Eğitimciler gün geçtikçe daha çok mobil ve etkileşimli teknolojik donanımlara yöneliyor. Eğitimciler eğitim teknolojilerini (ET) çoğunluklu olarak iki amaç içi kullanıyor: içerik oluşturmak ve sunum yapmak. İçerik hazırlamak için artık akıllı telefon ya da dizüstü bilgisayar gibi taşınabilen donanımlar daha çok tercih ediliyor.

Eğitimciler teknolojiyi materyal ve içerik üretmekten daha çok hazır içeriğe ulaşmak ve iletişim kurmak amacıyla kullanıyor. Eğitimciler teknolojiyi içerik üretmekten ziyade hazır içeriğe ulaşmak ve öğrencilerle iletişim kurmak için kullanıyor. ET deyince eğitimcilerin akıllarına gelen ağ ve havuz gibi kavramlar teknolojinin iletişim kurma ve içeriğe ulaşma işlevini daha çok önemsediklerini gösteriyor.

Eğitimde halen teknolojik donanım ve altyapı eksiklikleri devam ediyor. Öğretmenler donanım ve altyapı eksikliklerine idarecilere göre daha fazla vurgu yaparken idareciler öğretmenlerden farklı olarak teknolojiye yönelik algı ve tutumlara da dikkat çekiyor. Bu durum teknolojiyi doğrudan sınıfa entegre eden öğretmenlerin donanım ve altyapı konusundaki eksikliği daha çok hissettiklerini gösteriyor.

Eğitimde teknoloji kullanımı birçok eğitimci tarafından bir gereklilik olarak görülüyor. Kademelere göre bakıldığında teknolojiye en az okul öncesinde en fazla ise ilkokulda gerek duyuluyor. Eğitimciler alan, pedagoji ya da teknoloji bilgisi arasında bir tercih yapmak durumunda kaldıklarında teknoloji bilgisine alan bilgisinden daha çok önem veriyor. Yine pedagoji bilgisi ile teknoloji bilgisi karşılaştırıldığında teknoloji bilgisini daha çok önemsiyor.

Eğitimciler teknoloji öz yeterlikleri konusunda çekimser bir tutum sergiliyor. Erkeklerin ve kadınların öz yeterliklerine bakıldığında erkeklerin kendilerini daha yeterli görme eğiliminde. Ancak literatürde erkeklerin kendilerini olduğundan daha yeterli rapor etme eğiliminde olduklarına dikkat çekildiği göz önünde bulundurulduğunda bu bulguya ihtiyatla yaklaşmak gerektiği de unutulmamalı.

Eğitimciler ET’de kendilerini geliştirmek için yoğun çaba harcamaktadır ancak kıdem ve yaş arttıkça bu istek azalıyor. Birçok eğitimci ET’de kendisini geliştirme konusunda güçlü bir motivasyona sahip. Kıdem ve yaş arttıkça bu motivasyonun düşüyor. Beklenenin aksine eğitim seviyesi arttıkça da bu motivasyon artmıyor tam tersine düşüyor.

ET’de kendini geliştirmek için profesyonel destek alma oranı düşük. Eğitimciler teknolojide kendilerini daha çok bireysel çabalarla geliştiriyor. Bu durum iki şekilde açıklanabilir: Eğitimciler kurumları tarafından yeterince desteklenmiyor veya teknolojinin imkanlarını kullanarak kendi kendilerine öğrenmeyi tercih ediyor. Daha yaşlı eğitimciler meslektaşlarına sorarak öğrenme yolunu tercih ederken daha genç olanlar çeşitli kurslara katılıyor.

Eğitim Teknolojileri Araştırma Projesi (ETAP)’ın tüm çıktılarına ve analizlerine web sitesinden erişebilirsiniz: https://etap.ilke.org.tr/